استفاده کردن از ترمینال

تهیه کننده و مترجم : احمد صوفی محمودی

مشارکت کنندگان :

کجاست؟

در Applicatons==>Accessories==>Terminal

چرا؟

از زیر مجموعه های لینوکس،رابط های گرافیکی یا GUI ها هستند (Graphical User Interface) که شما در آن می توانید اشاره کنید،کلیک کنید و بکشید، و می توانید کارهایتان را انجام دهید بدون این که مستندات زیادی را بخوانید.محیط سنتی Unix یک رابط خط فرمان یا CLI است (Command Line Interface) که شما دستورات را در آن تایپ می کنید تا به کامپیوتر بگویید چه کاری انجام دهد.این روش خیلی سریع تر و قدرتمند تر است،اما نیازمند آن است که پی ببرید دستورات چیستند.مانند man intro برای بعضی از برنامه ها.مخضوصا چیزهایی مثل پیکربندی سیستم که باعث می شود از ترمینال استفاده کنیم و شما شاید مقدمه هایی در صفحه های کمک یا انجمن ها مثل این دستورات خواهید دید:

sudo gobbledegook blah_blah -w -t -f aWkward/ComBinationOf/mixedCase/underscores_strokes/and.dots

معمولا فرض می کنید که شما می دانید چطور از ترمینال استفاده کنید - و هرکسی می تواند تایپ کردن و پاک کردن را اداره کند.اما در این جا تعدادی میان بر ماهرانه وجود دارد که می تواند زندگی تان را خیلی آسان تر کند:

• چگونه دور و بر یک پنجره ترمینال بگردید و متن هایی را ویرایش کنید که شما در آن جا تایپ می کنید.
• تعدادی از دستورات لینوکس برای انجام دادن کارهای اساسی
• راه های مختلف برای بازکردن یک ترمینال و چگونگی کار کردن با چندین ترمینال.

بازکردن یک ترمینال

در Gnome (اوبونتو)

ترمینال را می توانید در مسیر Applicatons menu==>Accessories==>Terminal بیابید.

در KDE (کوبونتو)

ترمینال را می توانید در مسیر KMenu==>System==>Terminal Program بیابید.

در Xfce (زوبونتو)

ترمینال را می توانید در مسیر Applicatons menu==>System==>Terminal بیابید.

دستورات

sudo:اجرا کردن دستورات با بالابردن امتیاز

• بسیاری از دستورات ذیل به اضافه کردن دستور sudo به اولشان نیاز دارند،(Super User Do) این در صورتی است که با فایل ها و پوشه هایی کار می کنید که متعلق به حساب کاربری شما نیست.این یک دستور ویژه است که به صورت موقت اجازه تغییر تنظیمات کامپیوتر را می دهد.ترمینال از شما رمز عبور را خواهد پرسید.برای اطلاعات بیشتر فعلا صفحه RootSudo را ببینید.

دستورات اداره کردن فایل ها و پوشه ها

• pwd: دستور pwd به شما این امکان را می دهد که بدانید درچه پوشه ای هستید(pwd مخفف عبارت "print working directory" است). مثال: pwd در پوشه Desktop عبارت "Desktop/~" را نشان می دهد.توجه کنید که ترمینال میزکار Gnome این اطلاعات را در نوار عنوان (title bar) پنجره اش هم نشان می دهد.

• ls: دستور ls به شما فایل های درون پوشه ای که در آن هستید را نشان می دهد که اگر با بعضی انتخابهای دیگر (Options) به کار رود،می توانید حجم فایل ها،زمان و مکان ساخته شدن فایل ها دسترسی فایل ها را مشاهده کنید.مثال: ~ ls به شما فایل های درون پوشه home تان را نشان می دهد.

• cd: دستور cd به شما اجازه آن را می دهد که پوشه کنونی خود را عوض کنید.هنگامی که شما یک ترمینال را باز می کنید،شما در پوشه home تان هستید.برای جابجایی میان پوشه های سیستم شما دستور cd را به کار خواهید برد.مثال ها:

برای رفتن به پوشه ریشه از / cd استفاده کنید. برای رفتن به پوشه home از cd یا ~ cd استفاده کنید. برای عقب رفتن یک پوشه از .. cd استفاده کنید. برای بازگشت به پوشه پیشین از - cd استفاده کنید. برای رفتن به پوشه ای که زیرپوشه یک پوشه دیگر است،مسیر کامل پوشه آن پوشه را ذکر کنید.برای مثال دستور cd /var/www شما را به پوشه www/ که زیرپوشه /var/ است،می برد.برای مثالی دیگر، cd ~/Desktop شما را به زیرپوشه Desktop که که داخل پوشه home است،می برد.

• cp: دستور cp یک کپی از فایل را برای شما می سازد.مثال: cp file foo یک کپی دقیق از file را می سازد و نام آن را به foo تغییر می دهد،اما فایل file هنوز آنجا قرار دارد.اگر شما می خواهید از یک پوشه کپی ای داشته باشید،شما باید از دستور cp -r directory foo استفاده کنید.

• mv: دستور mv یک فایل را به مکانی دیگر منتقل می کند یا نام آن را تغییر می دهد.مثال ها این چنین اند: mv file foo نام فایل file را foo تغییر می دهد.mv foo ~/Desktop فایل foo را به پوشه دسکتاپ شما منتقل می کند،اما نام آن را تغییر نمی دهد.شما باید یک نام جدید را برای عوض کردن نام یک فایل انتخاب کنید.

• rm: این دستور برای حذف کردن و برداشتن یک فایل در پوشه خودتان به کار می رود.

• rmdir: دستور یک پوشه خالی را حذف می کند.برای حذف کردن یک پوشه و تمام محتوایش از rm -r استفاده کنید.

• mkdir: دستور mkdir به شما اجازه ساخت پوشه را می دهد.مثال: mkdir music یک پوشه به نام music را خواهد ساخت.

• man: دستور man برای نشان دادن راهنمای سایر دستورات به کار می رود.man man را امتحان کنید تا صفحه راهنمای خود man را مشاهده کنید.برای اطلاعات بیشتر پایین صفحه،قسمت Man & Getting Help را مشاهده کنید.

دستورات اطلاعات سیستم

• df: دستور df فضای استفاده شده سیستم فایل همه پارتیشن های سوار شده(mount) را نشان می دهد.df -h تقریبا بیش ترین استفاده را دارد - این دستور از Megabyte و Gigabyte در عوض block ها برای گزارش دادن استفاده می کند.(h- به معنای "human readable" است)

• du: دستور du مقدار فضای اشغال شده توسط یک پوشه را نشان می دهد.این دستور می تواند فضای اشغال شده توسط تمام زیرپوشه ها یا تمام فضای پوشه ای که در آن هستید را نشان دهد.مثال:

user@users-desktop:~$ du /media/floppy
1032    /media/floppy/files
1036    /media/floppy/
user@users-desktop:~$ du -sh /media/floppy
1.1M    /media/floppy/

• -s یعنی "Summary" و h- به معنای "Human Readable" می باشد.

• free: دستور free مقدار فضای آزاد و استفاده شده حافظه سیستم را نشان می دهد.free -m اطلاعات را براساس مگابایت ارائه می دهد،که شاید بیشترین استفاده را برای کامپیوتر های کنونی داشته باشد.

• top: دستور top اطلاعات روی سیستم لینوکس شما،پروسه های درحال اجرا و وسایل سیستم نشان می دهد که شامل CPU و RAM و میزان استفاده از فضای Swap و تعداد برنامه های درحال اجرا است.برای خارج شدن از top،کلید q را فشار دهید.

• uname -a: دستور uname همراه با پسوند a- تمام اطلاعات سیستم را که شامل اسم کامپیوتر،نسخه و نام هسته و جزئیات دیگر است،را نشان می دهد.بیشترین استفاده از این دستور،فهمیدن نام و نسخه هسته ای است که از آن استفاده می کنید.

• lsb_release -a: دستور lsb_release همراه با پسوند a- اطلاعات نسخه لینوکسی که از آن استفاده می کنید را نشان می دهد.برای مثال:

user@computer:~$ lsb_release -a
No LSB modules are available.
Distributor ID: Ubuntu
Description:    Ubuntu 6.06 LTS
Release:        6.06
Codename:       dapper

• ifconfig رابط های شبکه ی سیستمتان را به شما گزارش می کند.

اضافه کردن یک کاربر جدید

• دستور adduser newuser یک کاربر معمولی جدید را به نام newuser بر روی سیستم شما می سازد و برای تعیین کردن رمزعبور برای حساب newuser از دستور passwd newuser استفاده کنید.

انتخاب ها

رفتار پیش فرض برای یک دستور ممکن است معمولا به وسیله اضافه کردن یک option -- به دستور اصلاح شود.دستور ls برای مثال یک پسوند s- دارد که دستور ls -s اندازه فایل ها را در یک لیست نشان می دهد.همچنین یک پسوند ls -h نیز وجود دارد که حجم آن ها را در فرمت human readable نشان می دهد.

پسوند ها می توانند در دسته هایی به جمع شوند.بنابراین ls -sh عینا همان دستور به صورت ls -s -h است.بسیاری از که دستورات متنی طولانی دارند،دارای پیشوند دو خط تیره به جای یکی هستند،بنابراین ls --size --human-readable همان دستور است.

دستور Man و به دست آوردن راهنما

man command و info command و command --help مهم ترین ابزارها در خط فرمان هستند.

تقریبا همه دستورات و برنامه ها در لینوکس یک فایل man(راهنما) دارند.بنابراین برای آسان پیداکردن آن ها باید man command را برای آوردن یک راهنمای طولانی برای دستور ذکر شده تایپ کنید.برای مثال man mv راهنمای دستور mv را نشان خواهد داد.

با کلید های جهت نما،بالا و پایین بروید و برای بازگشتن به محیط دستوری،کلید q را فشار دهید.

man man راهنمای دستور man را نشان خواهد داد که یک مکان خوب برای شروع است!

man intro مخصوصا خیلی کاربردی است و دستورات را به کاربر معرفی می کند که یک نوشتار خوب و آشناسازی نسبتا خوب و مختصر از خط فرمان لینوکس است.

همچنین صفحات info نیز وجود دارند که معمولا سطحی تر از صفحات man هستند.info info را برای آشنایی با صفحات info امتحان کنید.

تعدادی از توسعه دهندگان نرم افزار info را به man ترجیح می دهند (برای مثال توسعه دهندگان GNU)،بنابراین اگر شما یک دستور یا برنامه که از آن بسیار استفاده می شود را یافتید که یک صفحه man ندارد،ارزش آن را دارد که صفحه info را امتحان کنید.

واقعا همه دستورات پسوند h- را می فهمند.(یا help--)که یک تعریف کوتاه کابردی از دستور و انتخاب هایش را تولید می کند،بعد به خط فرمان بر می گردد.man -h یا man --help را برای دیدن این کنش امتحان کنید.

اخطار: این امکان دارد (اما به صورت نادر) که یک برنامه پسوند h- را برای راهنمایی نشناسد.به همین دلیل،ابتدا صفحات man و info را بررسی کنید و فبل از h- پسوند طولانی help-- را امتحان کنید.

جست و جو کردن فایل های man

اگر شما مطمئن نیستید کدام دستور یا برنامه را نیاز دارید،شما می توانید جست و جو کردن فایل های man را امتحان کنید.

• man -k foo به دنبال فایل های man دستور یا برنامه foo می گردد.برای اینکه بدانید این دستور چگونه کار می کند، man -k nautilus را امتحان کنید.

• man -f foo فقط به دنبال عناوین فایل های man سیستم می گردد.برای نمونه man -f gnome را آزمایش کنید.

دیگر چیزهای کاربردی

صفحات راهنمای زیباتر

کاربرانی که Konqueror را نصب کرده اند،از این که می توانند صفحات man را در زمینه مرورگر وب جست و جو و مرور کنند،خوشحال خواهند شد به وسیله وارد کردن man:/command در نوار آدرس Konqueror.

چسباندن در دستورات

اغلب شما به صفحات آشناسازی مراجعه می کنید که لازم است دستورات آن درون ترمینال paste شوند.شما تعجب می کنید که چرا متن هایی که شما از یک صفحه وب به وسیله ctrl+c کپی کرده اید،با کلید های ctrl+v چسبانده نمی شود؟(paste نمی شود) یقینا شما مجبور نیستید تمام آن دستورات و نام فایل ها را تایپ کنید؟راحت باشید.دکمه وسط ماوس یا کلیک راست کردن و انتخاب کردن گزینه paste از منوی انتخاب شده این کار را برای شما انجام می دهد.

راه های دیگری برای اجرای یک ترمینال

شما همچنین می توانید ترمینال را با استفاده از یک کلید ویژه اجرا کنید.

شما می توانید بیشتر از یک ترمینال را در تب ها یا پنجره های جداگانه داشته باشید.